ძილის დარღვევა — უძილობის მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობა

ძილის დარღვევა (ინსომნია) ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ჯანმრთელობის პრობლემაა. მოზრდილი მოსახლეობის დაახლოებით 30% აღნიშნავს ძილის პრობლემებს, ხოლო 10%-ს აწუხებს ქრონიკული უძილობა.

ძილის ხარისხი პირდაპირ გავლენას ახდენს ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე, კოგნიტურ ფუნქციებზე, იმუნურ სისტემასა და ცხოვრების ხარისხზე. ძილის ქრონიკული დეფიციტი ზრდის დეპრესიის, შფოთვითი აშლილობის და სხვა ფსიქიკური მდგომარეობების რისკს.

ძილის დარღვევის ტიპები

ჩაძინების სირთულე (ინიციალური ინსომნია) — საწოლში 30 წუთზე მეტი დრო სჭირდება ჩაძინებას. ხშირად დაკავშირებულია შფოთვასთან და ჰიპერაქტიურ აზროვნებასთან.

ძილის ფრაგმენტაცია (საშუალო ინსომნია) — ღამით რამდენჯერმე გაღვიძება და ხელახლა ჩაძინების სირთულე.

ადრეული გაღვიძება (ტერმინალური ინსომნია) — დილის 3-5 საათზე გაღვიძება ხელახლა ჩაძინების შეუძლებლობით. ხშირად დეპრესიის სიმპტომია.

არააღმდგენი ძილი — საკმარისი ხანგრძლივობის მიუხედავად, ადამიანი გაღვიძებისას დაღლილია.

უძილობის მიზეზები

ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობები

დეპრესია — პაციენტების 75%-ს აწუხებს ძილის პრობლემა

შფოთვითი აშლილობა — ჰიპერვიგილანტობა ხელს უშლის ჩაძინებას

PTSD — კოშმარები და ღამის გაღვიძება

ბიპოლარული აშლილობა — მანიაკალური ეპიზოდის დროს ძილის მოთხოვნილება მკვეთრად მცირდება

ცხოვრების წესი და გარემო

არარეგულარული ძილის განრიგი

კოფეინის, ნიკოტინის ან ალკოჰოლის მოხმარება საღამოს საათებში

ეკრანების გამოყენება ძილის წინ

არასათანადო ძილის გარემო

ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა

უძილობის მკურნალობა

CBT-I (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია ინსომნიისთვის)

CBT-I არის უძილობის მკურნალობის პირველი ხაზი. GSMRC-ის ფსიქოთერაპევტები იყენებენ:

ძილის შეზღუდვის თერაპია — საწოლში გატარებული დრო ემთხვევა ფაქტობრივ ძილის დროს

სტიმულის კონტროლი — საწოლი მხოლოდ ძილისთვის

კოგნიტური რესტრუქტურიზაცია — ძილის შესახებ უარყოფითი დამოკიდებულებების შეცვლა

რელაქსაციის ტექნიკები — პროგრესული კუნთების რელაქსაცია, მაინდფულნესი

მედიკამენტური მკურნალობა

როდესაც CBT-I არასაკმარისია, ფსიქიატრი შეიძლება დანიშნოს:

მელატონინის აგონისტები

ორექსინის რეცეპტორის ანტაგონისტები

დაბალი დოზის ანტიდეპრესანტები — ტრაზოდონი, მირტაზაპინი

მნიშვნელოვანი: საძილე პრეპარატების ხანგრძლივი გამოყენება რეკომენდებული არ არის. ყველა მედიკამენტი მხოლოდ ფსიქიატრის დანიშნულებით!

ძილის ჰიგიენა

რეგულარული განრიგი: იძინეთ და გაიღვიძეთ ერთსა და იმავე დროს

საძილე გარემო: ბნელი, მშვიდი, გრილი ოთახი (18-20°C)

ეკრანების გამორთვა: ლურჯი შუქი 1 საათით ადრე

კოფეინი: ბოლო ფინჯანი არაუგვიანეს 14:00 საათისა

ალკოჰოლი: თავიდან აიცილეთ ძილის წინ

ვარჯიში: რეგულარული, მაგრამ არა ძილის წინ 3 საათით ადრე

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

ძილის პრობლემა 3 კვირაზე მეტხანს გრძელდება

უძილობა მნიშვნელოვნად აუარესებს დღის ფუნქციონირებას

ძილის დარღვევას თან ახლავს დეპრესიული ან შფოთვითი სიმპტომები

იყენებთ საძილე პრეპარატებს ექიმის დანიშნულების გარეშე

კონსულტაციაზე ჩაწერა

ძილის დარღვევის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის:

ტელეფონი: +995 32 2 440 550

მისამართი: თოგო გუდავას ქუჩა, თბილისი

ცენტრი: GSMRC — გუგა სიხარულიძის მენტალური ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი